CÜMLE VURGUSU
Bir cümlede önemle belirtilecek öğe yüklemden önce getirilir. Öğeler, yükleme olan yakınlıklarına göre değer kazanır. Bu nedenle yüklemden hemen önce bulunan öğe cümlenin en önemli öğesi olur ve vurgulu okunur.
♦ Bu kitabı kitaplıktan bugün aldım. (Zaman)
♦ Bu kitabı bugün kitaplıktan aldtm. (Yer)
♦ Bugün kitaplıktan bu kitabı aldım. (Etkilenen varlık)
“mi” soru edatı yanma geldiği öğeyi vurgular. Annen bugün mü gidiyor İzmir’e ?
Devrik cümlelerde yüklem cümle başındaysa vurguludur.
CÜMLEDE ANLATIM
1. Düz Anlatım: Sözcükler gerçek anlamlarını taşırlar.
Korktuğu İçin hiç konuşamadı.
2. Mecazlı Anlatım: Sözcüklere gerçek anlamlarından farklı yeni anlamlar kazandırılır. (Değişmece anlam)
Korkudan dili tutuldu.
Etekleri zil çaldı.
3. Öznel Anlatım: Kişisel görüşleri, yorumlan veren, doğruluk ve yanlışlıkları kanıtlanmayan yargılardır.
İzmir, en güzel kentimizdir. En sevdiğim tatlı güllaçtır.
4. Nesnel Anlatım: Doğruluğu kesin olan, herkes için geçerli olan bilgileri veren anlatımdır.
Türkiye yedi coğrafi bölgeye ayrılır. Türkiye’nin en uzun nehri Kızılırmak’tır.
5. Doğrudan Anlatım: Söylenenlerin değiştirilmeden aynen aktarıldığı anlatımdır.
Orhan; “Öğleden sonra gelirim.” dedi. Annem; “Erken gel” dedi.
6. Dolaylı Anlatım: Bir sözün, başka bir kişi tarafından aktarıldığı anlatımlardır. Cümle kişisi ve zamanı değiştirilerek başka bir cümle içinde kullanılır.
Orhan, Öğleden sonra geleceğini söyledi. Öğretmen, sınavın olmayacağını söyledi.
7. Açıklamalı Anlatım: Anlamca ilgili cümlelerden biri diğerinin açıklayıcısıdır.
Okula gidemedim, oldukça hastaydım. Sofraya oturmayacağım, (çünkü) aç değilim.
8. Arasözlü Anlatım: Cümlede verilmek İstenen yargıyı daha iyi belirtmek İçin bazen açıklamalara yer verilir. Bunların -ara sözlerin-cümleden çıkarılması anlamı ve yapıyı etkilemez.
♦ iki gün sonra, salı günü, yola çıkacakmış.
♦ Okul müdürü, -kendisi bu dönem göreve başladı- kısa sürede işleri yoluna koydu
CÜMLE OLUŞTURMA
Karışık olarak verilen sözcük ya da söz öbeklerinden cümle oluştururken öncelikle yüklem olan sözcük saptanmalı, yükleme sorulacak öğe sorularıyla cümle oluşturulmalıdır.
Örnek: “gerçeklere- çabuk-çok- ise- zor- insanlar-
çok -inanırlar- yalan” sözcüklerinden anlamlı ve kurallı bir cümle yapabilmek için “inanırlar” sözcüğünden yola çıkmak gerekir, özne ve tümleç sorularıyla cümle oluşturulur.
♦ İnsanlar, gerçeklere çok zor; yalana ise çok çabuk inanırlar.
Etiketler: cümlede anlam, cümlede anlam anlatımı, cümlede anlam konu anlatımı, türkçe dersleri
Nisan 6th, 2009 by admin in Türkçe, dersler | No Comments
Onun için çıkamrış olduğum Final Sınavı sorularını sizle Paylaşmak istedim.. İsteyen arkadaşlar 2009 Final sınavı sorularını Buradan indirebilecek..